Haber Ulaşım: Öncelikle bayi ve marka olarak, 2021 yılına nasıl bakıyor, neler bekliyordunuz?Fevzi Kaplan: Koluman Gaziantep olarak hitap ettiğimiz müşteri kesimi ağırlıklı olarak Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi müşterileridir. 2021 yılını otobüs bölümü olarak değerlendirdiğimde gerek rakamsal anlamda gerek, moralite açısından zor bir yılı geride bıraktığımızı söyleyebilirim. Bunun sebepleri arasında pandemi etkisi, sizlerin de yakından takip ettiği üzere sektörün katlandığı yüksek maliyetler, buna karşılık aşırı rekabetten kaynaklı düşük ciroları sayabiliriz. Tüm bu olumsuzluklara rağmen, bayi olarak Pazar payımızda ciddi kayıplar yaşamadan ve 2022’den umutlu bir şekilde yılı kapattık.Hakan Öztekin: 2021 yılına pozitif bir başlangıç yapacağımız düşüncesi ağır basarak yıla başladık. Pandemi sonrası olumsuz havanın dağılacağı yönünde beklentilerimiz vardı. Piyasalardaki şok etkisi kesinlikle ekonomik olarak değildi. Covid-19 aşısının bulunması ve tedaviye yönelik somut ürünlerin ortaya çıkması ile aynı zamanda dünya piyasalarının açılmasıyla aynı oranda piyasamızda da hızlı bir toparlanma bekliyordum. Tam kapanma sonrası, tüketimde hızlı bir artış olacağını da düşünenlerdendim.Şafak Şimşek: 2021 yılında beklentilerimiz açıkçası pozitif anlamdaydı. Pandemi etkisi ve kapanmalar sonrasında sosyal çevreden uzaklaşan insanların tüketimi arttıracağını ve bu sürecin birçok sektör gibi otobüs sektöründe de hareketliliğe yol açacağını düşünüyordum. Daha önceki yıllarda gerçekleşen pazar rakamlarından uzak bile olsak 2021 yılında ivmenin daha iyi olacağı kanaatindeydim. Oluşan covid varyantlarıyla birlikte aslında pandemi süreci biraz daha uzamış olup adet bazında düşüncemizden uzak bir yıl geçirmiş olduk.
Haber Ulaşım: Pek çok alanda olduğu gibi otobüs pazarı ne olacağı belli değil; sezon başlangıcı bir satış hızında bir ivmelenme olsa da sene boyunca durgunluk hâkimdi. Bunu neye bağlıyorsunuz?Fevzi Kaplan: Otobüs sektörünü oldukça niş bir sektör ve piyasa değişimlerine ani tepki verebilen bir sektör olarak tanımlayabiliriz. Bu sebeple ani durgunlukları veya ani hareketlenmeleri sektörün mevcut dinamiklerine bağlıyorum.Hakan Öztekin: Pandemiyle beraber gelirlerin azalması, ödeme dengelerinin bozulması, borcun ötelenmesi ve Covid-19 şok etkisinin hala dağılmaması, gelir kayıplarının hasar tespitini yapamadan sektör paydaşlarımız 2021 yılı birinci çeyreğe başladı. Bunların bilinciyle esnafın yaralarını sarmak adına ilk çeyrekte faiz kampanyası ile satışlarımızda ivme kazandık. Hatta bu faiz kampanyası ile otobüs piyasasında işlerin düzeleceği ile alakalı önemli mesaj almış/vermiş olduk. Esnafı cesaretlendirdik diyebilirim. Fakat şehirlerarası seyahatlerde insanların otomobillerini tercih etmeleri, mobilitenin artması, online toplantı, eğitimlerin hayatımızda yer alması, insanların hareket gereksinimlerini ortadan kaldırdı. Sektöre olumsuz katkı sağlayan bu unsurlar otobüs pazarında da ters etki yarattı. ve sıfır otobüs yatırımlarının azalmasındaki temel sebepler oldu.Şafak Şimşek: Evet marka ve bayii olarak 2021 yılına yapılan kampanyalarla hareketli başladık. Pandemiyle birlikte aslında alışkanlıklarımızda birçok değişiklik oldu. Hayatımızda uzaktan çalışma, online toplantılar, bireysel araç kullanımı gibi kalabalıktan uzak durumları daha çok kullanmaya başladık. Bu değişimler ile hızlı başladığımız 2021 yılında pazar haziran ayından sonra adeta durdu diyebiliriz. Bu gibi hayatımızdaki değişiklikler maalesef otobüs sektörünü de derinden etkiledi.
Haber Ulaşım: Söz konusu dönemde gerek otobüs olsun gerekse de hafif ticari araç çip sıkıntısı mevcut. Bu sıkıntı sizleri ne kadar etkiledi? Yeni yıl itibariyle bu sıkıntı çözülmüş olur mu öngörüleriniz nelerdir?Fevzi Kaplan: Açıkçası iki bölümü de yakından takip eden biri olarak cevap vermem gerekirse; çip krizi en az otobüs üretimini etkiledi. Binek ve HTA ürünleri bu krizden daha fazla etkilendi. 2022 yılında da bu krizin etkisini göstereceğini, 2023 yılı gibi çözülmeye başlanacağını düşünüyorum.Hakan Öztekin: Tedarik sıkıntısının hayatımızda bir süre daha devam edeceğini düşünmekteyim.Şafak Şimşek: Pandemi etkisi maalesef günlük hayatımızı derinden etkiledi. Özellikle üretim ve lojistik alanlarında birçok süreç aksadı. Çip krizi bizi de etkilemesine rağmen pazardaki adetlerin düşük olması sebebiyle planlarımıza cevap verebildiğimizi düşünüyorum. Hedeflenen adetler reel olarak doğru hesaplanmasaydı ya da otobüs pazarında da otomobil, hafif ticari araçlar gibi fazla talep olsaydı daha derin hissedebilirdik. Çip krizinin bir süre daha devam edeceğini ve 2022 yılı sonunda biraz daha krizin azalacağını düşünüyorum. Kriz süresi varyantlarla doğru orantılı olarak 2023 yılına uzayabilir.
Haber Ulaşım: Bayi olarak nasıl bir performans sergilediniz, rakamlar paylaşabilir misiniz? Performansınız öngörülerinizle örtüştü mü?Fevzi Kaplan: Bayi ekibimiz, bu işte oldukça tecrübeli çalışanlardan oluşmaktadır. Genel durgunluğa paralel adetlerde ufak azalmalar olsa da hedefimizi büyük oranda gerçekleştirdik diyebilirim.Hakan Öztekin: Düşen pazarda adetlerimizi koruyabildik. Hedeflerimiz doğrultusunda başarılı bir yıl geçirdik.Şafak Şimşek: Koluman İstanbul olarak da Koluman grup olarak da istediğimiz pazar payı ile 2021 yılını kapattık. Koluman olarak iyi bir ekibe sahibiz. Bu ekip ile hedeflerimizi gerçekleştirmek için her zaman sonuna kadar çalışmaya devam ediyoruz. 2021 yılında, birçok aksiliğe rağmen pazar payı hedeflerimizi yakaladık diyebiliriz. Adetlerimiz düştü ama pazar payımızı koruduk.
Haber Ulaşım: Aşılardaki gelişmelere rağmen 2022’e pandemi tehdidi ile giriyoruz. Ne zaman normalleşiriz? Pazar yıl içerisinde nasıl bir seyir izler?Fevzi Kaplan: 2021 yılı 2020 yılına nazaran özellikle 2. Yarıda daha rahat geçti diyebiliriz. 2022 yılında pandemi etkisinin aşılanmaya paralel olarak azalacağını düşünüyorum.Hakan Öztekin: Bundan sonrasında tam kapanma olacağını düşünmüyorum. Kademeli olarak normale ilerleyeceğimiz bir yıl olacaktır. Görüşüm 2022 yılının tam anlamıyla global olarak toparlanma yılının olacağı yönündedir. Pandeminin sonunda normal ekonomi ve piyasa koşullarına geri dönülecek. Ülke olarak da elbirliği ile pastadan büyük payı almakta iştahlı olmalıyız. Pazar, güne sürprizlere gebe olacak. İlk 6 ayda pazarın domine olacağını düşünmekteyim.Şafak Şimşek: Aşının üretilmesinde gelişmelerle birlikte aşının kullanılmasının da gelişmesi gerektiğini düşünüyorum. Aşılanmayla birlikte daha hafif atlatılan hastalıklarla daha hızlı normalleşme sürecine girebiliriz. 2022 yılı normalleşmede sonuca gideceğimiz bir yıl olacaktır. Artık tam kapanma beklemiyorum bu vesile ile pandemi süreci otobüs pazarını derinden etkilemeyecektir.
Haber Ulaşım: 2022 yılı için en fazla umut veren hangisi: Şehirlerarası mı, turizm taşımacılığı mı, servis taşımacılığımı?Fevzi Kaplan: 2022 yılında Turizm sektörü bugünden umut vaat etmektedir. Geride bıraktığımız yıllardaki otobüs satış adetlerinden hareketle, şehirlerarası otobüs satışlarının da 2021 yılına oranla yüksek olacağı kanaatindeyim.Hakan Öztekin: Önümüzdeki sezon turizm çok hareketli olacaktır. Özellikle kur seviyeleri sabit kaldığı sürece, Türkiye cazip turizm merkezlerinden olmaya devam edecektir. Bu hareketlilikten pay olarak en büyük kısmı Hafif Ticari Araç segmenti araçlar alacaktır. Pazarda bulunan 2015 model ve altı otobüsler turizm sezonunun parlak geçmesinden ötürü pastadan paylarını alacaklardır. Bu sayede alt model araçların, şehirlerarası taşımacılık yapan kurulara nefes aldıracağını öngörmekteyim.Şafak Şimşek: 2020 ve 2021 yılında turizmin kötü geçmesiyle birlikte turizmin iyi bir sezon geçireceğini düşünüyorum. İyi geçecek turizm sektörü şehirlerarasında da olumlu ivmelenmeler yaratacaktır.