‘Usta Eller’ Necmettin Keser

Haber Ulaşım: Türkiye’nin sayılı ustalarından bir tanesi olan Necmi Usta Kimdir?

Necmi Usta: 1972 Van doğumluyum. 1984 yılında meslek hayatıma ilk okulu bitirdikten sonra yaz tatillerinde başladım. Kış aylarında orta okula devam ettim. Orta eğitimimi tamamladıktan sonra 1986 yılında ilk olarak açılan ‘Çıraklık Eğitim Merkezi’nde iş-okul hayatımı sürdürdüm. 1989 yılında Mersin Sanayisi’nde başka bir atölyede kalfa olarak işe başladım. 1992 yılında askerlik görevimi yerine getirdikten sonra Van Gölü Mercedes-Benz Yetkili Servisi’nde usta olarak işe başladım. Daha sonrasında usta başı, atölye şefi görevlerini alarak iş hayatıma devam ettim. Bu süreçte Mercedes Benz Yenibosna Eğitim Merkezi’nde birçok eğitim ve seminerlere katıldım. 1996 yılında yeni açılan İstanbul Otogarı’nda ilk iş yerimi açtım. 2001 yılına kadar devam ettim. Fakat bu süre zarfı içerisinde Van’da hiç Mercedes-Benz üzerine ağır vasıta ustası olmadığından memleketime hizmet etmek için Van da iş yeri açmaya karar verdim. 2014 yılında Necmi Usta Motorlu Araçları kurarak yedek parça ve servis olarak yolumuza devam ettik. Her zaman çağın teknolojisine ayak uydurduk. Kendimizi ve elemanlarımızı bu konuda hep güncelledik. Euro 6 motorlarda kendimizi iyi bir şekilde ispatladık. Euro 6 motorlar hakkında sergilemiş olduğumuz performanstan kaynaklı artık Van’daki dükkanımızda gelen işe yetişememeye başladık ve bu yıl itibariyle tekrar İstanbul’da şube açmaya karar verdik. Şu anda Van ve İstanbul şubelerimiz olmak üzere iki atölyemizde yedek parça ve servis hizmeti vermekteyiz. Otobüslere olan tutkumdan kaynaklı olarak da bölgemizin önde gelen firmalarından bir tanesi olan Best Van Turizm’de de 2016 yılından beri bireysel otobüs işletmeciliği yapmaktayım.

Haber Ulaşım: Periyodik bakımlar ve bu bakımların önemi hakkında okurlarımıza bilgi verir misiniz?

Necmi Usta: Periyodik bakım, araçların zaman içerisinde çalışmaları sonucu yıpranan parçalarının değişmesidir. Periyodik bakımlar dahilinde araçların motor, şanzıman yağları değiştirilir. Hava, mazot, yağ, klima filtreleri değiştirilir. Her bakım olmasa da belirli kilometreye ulaşmış araçlarda motor içerisindeki kayışlar değiştirilir. Euro VI araçlar ile hayatımıza giren partikül filtresi değişimi de periyodik bakımlar kapsamında değiştirilir. Ortalama 60.000 kilometrede bir araçlar periyodik bakıma girmelidir. Doğu ve Güney Doğu Bölgesine çalışan araçların çalışma şartları daha ağır olduğu için garanti süreleri bittikten sonra 50.000 kilometrede bir bakım yapılmasını tavsiye etmekteyim. Bakım yapılmayan araçlarda en büyük problem yağdır. Yağ bakımları aksatıldığı zaman, motor ömrünü tehlikeye atacak çok büyük zararlar meydana gelmektedir. Sadece motora zarar vermekle kalmadan aynı zamanda şanzıman ve retarder ömrüne de ciddi zararlar vermektedir. Euro VI araçların bakımı için en önemli materyaller, hava filtresi, antifriz ve yağdır.

Haber Ulaşım: Sektörümüz sizi Euro VI onarımı ile tanıdı. Siz motor revizyonunda neler yapmaktasınız?

Necmi Usta: Sektör içerisinde yeni araç çıktığı zaman hep, o modelin ilk motor onarımını biz yaptık. İlk Euro VI araç motor arızası verdiğinde bu arızayı hiçbir servis üstlenmedi. Ben büyük bir risk alarak bu arızayı kabul ettim. Çünkü Euro VI araçlar elektronik olarak oldukça hassas araçlar.  Van’daki dükkanımdan çıktım Konya’ya geldim. Dikkatli bir şekilde açılan arızanın tamir edilmeme gibi bir unsuru yoktur. Biz gerekli araştırmalar ve tecrübemiz doğrultusunda aracımızı onardık. O günden sonra ülkemizin dört bir yanından Van’daki dükkanımıza motor revizyonları gelmeye başladı.

Araçlar revizyona bize geldiği zaman detaylı analizimiz ile motorları söktükten sonra arızalı kısıma onarımı, baştan aşağıya fabrika standartlarında sağlamaktayız. Euro VI motor, standart isteyen bir motordur. Kesinlikle hata kabul etmemektedir. Maliyetleri oldukça ağırdır. Böyle olması ile ciddi oranda ustaları ayrıştırdı.

Haber Ulaşım: Sizi tercih eden müşterilerinize belirtmek istediğiniz konu var mıdır?

Necmi Usta: Araçlar yoldan geldiği zaman sıcağı sıcağına ustalardan arızamızı çözümle diyebiliyor müşterilerimiz. Bu durum aslında araca verilen en büyük zarardır. Yeni tip araçlarda kullanılan ham maddeler plastik veya alüminyum alaşımlı. Sıcakken sökme işlemi yaptığımızda malzeme bileşeninden kaynaklı olarak parça dışarıya çıktığında mutasyona uğrayabiliyor. Böylelikle işlevini yitirmekte. Bir diğer husus ise otobüsçümüz gerçekten iş yapan ustanın değil de ucuz işçiliğin peşinde. Bugün ülke şartlarında en düşük araç 2 milyon lira. 2 milyonluk otobüsü bu işin ehli olmayan insanlara müdahale ettirerek taşınan yolcuların canı riske atılmamalıdır. Araçlarda çıkan yangınları görüyoruz. İncelediğimiz zaman motor kısmında meydana gelen arızalardan kaynaklı yanmakta.

Haber Ulaşım: Yetkili Servis ile Usta arasındaki farklar nelerdir? Usta nasıl seçilmelidir?

Necmi Usta: Bu sorunuzu cevaplarken belirtmek istiyorum ki her usta bir yetkili servisle kıyaslanamaz. Kendi şahsımız adına konuşmam gerekirse bizi servisten ayıran en önemli fark işçilik farkıdır. Servislerde çalışan ustalarımız, dışarıda çalışan ustalar kadar tecrübe sahibi olamamaktalar. Yetkili servislerin herhangi arıza karşısında yapabilecekleri bellidir. Ancak bir ustaya arıza geldiği zaman, her şeyi kendi incelediği için birden çok çözüm yolu bulabilmektedir arıza onarımı konusunda. Bu durumda otomatik olarak yetkinliği artırmaktadır. Servislerden bizi ayıran bir diğer faktör ise fiyat farkıdır. Ustalar her zaman daha ekonomik çözüm ortağı olmaktadırlar. Aynı zamanda servislerde zaman sıkıntısı oluşmaktadır. Mesai saati dolduğu an iş sonlanmaktadır. Ancak ustalar, müşterinin sorunu çözülmeden, bayram, düğün, cenaze fark etmeksizin dükkânını kapatmamaktadır.

İnsanlar usta seçimini yaparken kesinlikle ustanın mesleki hayatındaki tecrübesini inceleyerek karar vermelidir. Diğer bir konu ise ustanın tamirat kısmında kullanmış olduğu malzemenin kalitesi. Usta ne kadar başarılı olursa olsun eğer ki orijinal parça kullanmazsa zanaatının hiçbir önemi yoktur.

Haber Ulaşım: Hemen hemen sektörde kalifiye eleman sorunu var. Sizde de var mı? Mesela yetiştirecek çırak bulabiliyor musunuz?

Necmi Usta: Hatsaffada bir eleman problemimiz mevcut. Çünkü aşağıdan gelen eleman yok. Ahilik sona erdi. Günümüz gençlerinin üniversite eğitimi için bizim işimiz hakkında tercih edebilecekleri bölümler yok. Gençlerimizi bizim sektörlerimize yönlendirmemekteler. Herhangi üniversite mezunu gencin eğitimini tamamladıktan sonra iş bulamama riski çok yüksek. Fakat bizim sektörümüz dahilinde eğitimini tamamlayacak olan bir gencin işsiz kalma ihtimali çok düşük. Gelecekte usta problemi çok daha büyük sıkıntılara sebep olacak. Herhangi araç servise geldiğinde servisten çıkış süresi minimum üç gün olacak. Büyük arıza sahibi aracı ise konuşmaya gerek dahi yok. Büyük bir boşluk hâkim olacak.

Haber Ulaşım: Herkes usta olabilir mi?

Necmi Usta: Kafasını bu işe verip, doğru yönlendirilen herkes usta olabilmektedir. Usta olmak için illaki beceri sahibi olmak gerekmiyor. İnsan bu işe azimli olursa dikkatini verirse mutlaka usta olabilecektir. Örnekleri mevcut, 60 yaşında bir insan cezaevinden üniversite mezunu olarak çıkıyor. Bu adamın temelinde bir eğitimi yok ancak, cezaevinde çalışıp üniversite mezunu olabiliyorsa bizim yanımıza gelen çırağın usta olamama ihtimali çok düşüktür.

Bizim işimiz oldukça zevkli bir iştir. İnsanlar evinde ister istemez bir şeyler tamir etmiyor mu? Her insanın becerisi vardır. El uzatıldığı zaman üstesinden gelinemeyecek durum yoktur.

Geçmiş dönemde yetkili servisler içerisinde oldukça ağır işler yapmaktaydı çıraklar. Bugün baktığımızda atölyeler bile teknolojiyi kullanarak hizmet vermekte. Robotik sistemler ile işin bir kısmı çözümlenmekte. İş artık eskisi gibi ağır bir iş değil.

Haber Ulaşım: Teknoloji gelişiyor. Ustaların yaptığı birçok şeyi artık bilgisayarlar yapıyor. Bunların ışığında ustalık ölüyor mu?

Necmi Usta: Kesinlikle katılmıyorum size. Bugün üretim kısmında robotik sistemler kullanılıyor ancak belirli noktaya kadar robotlar erişim sağlayabilmekteler. Üretim sırasına göre ilerlendiğinde robot erişim sağlayabiliyor ancak servise gelen araçta herhangi söküm işleminde nasıl yol izleyebilecek? Bu konu benim için minimum 20 yıl daha kabul edebileceğim bir unsur değildir.