Dingilli Otobüsler Tekrardan Tercih Edilecek Mi ?

Bir çırpıda saydığım bu kalemler sektörün yatırım anlayışını kısa süre içerisinde tepetaklak yapmaya yetti. Çok değil, yirmi-yirmi beş sene evvel ‘ne kadar fazla koltuk o kadar kâr’ anlayışıyla hareket eden firmalar için motto ‘az yakıt, çok koltuk’ oldu. Her ne kadar 2+1 koltuk dizilimi işletilen koltuk adetlerini düşürse de araçların özelinde alan başına düşen koltuk sayısında artış yaşandı. Netice ise şapkadan tavşan çıkardı: 13 metre otobüsler. Alışılagelen 12 metre otobüslere aynı motorlar tercih edilirken, kasa/şasi 1 metre uzatılarak yapılan bu otobüsler halihazırda bölge ayırt edilmeksizin firmaların ilk tercihi olmuş durumda. Tercihin nedeni ise basit olarak, yola temas eden lastik sayısı geleneksel 12 metre araçlarla aynı iken aracın boyu uzadığı için daha fazla koltuk monte imkânı sağlayarak matematiksel olarak daha fazla yolcu taşınması imkanını firmalara vermesi. Ayrıyeten, kışın yolcu sayısının dip yapmasından ötürü zarara çalışacak koltuk/zarara harcanacak yakıt giderini azaltarak dingilli otobüsleri kısa sayılabilecek bir süre içerisinde piyasadan sildiler. Bırakın sıfır olarak talep edilmeyi artık ikinci elde dahi cüzzamlı muamelesi görür oldu dingilli otobüsler.

Fakat, dünden bugüne otobüsçülüğün dinamikleri, 13 metre otobüslerle barışabilecek mi? Ekseriyetle RHD(alçak kabin) tercih edilen bu otobüsler (zaten SHD kabin araçlarda henüz tek üretici 13 metre araç üretiyor), optimum yakıt tüketimini, bagaj hacmini, yolculuk konforunu tüketicilerine sunabiliyor mu? Yahut kâğıt üzerinde az yakıtlarıyla yüzleri güldürseler de sezonda ‘kaçırılan fırsatlar’ ile firmaların kaç yolcu az taşımasına sebep oluyorlar? Dingilli araç üretimi dibe vurduğu için kıyaslama fırsatına erişemedik fakat Euro 6 normlu motorlar ile birlikte, 13 metre araçlara göre yüzde kaç fazla yakıt tüketmektedirler?

Şu andan bakıldığı zaman fazla ‘havada’ görüşler olsa da yatırımcıların hamleleri gelecekte bizleri haklı çıkaracak gibi gözüküyor. Niçin mi dersiniz? Kısa ve bagaj yükü olmaksızın yapılacak yolculuklar için tasarlanan RHD araçlara rağbet yavaş yavaş RHD kabinlerin en geniş bagaj imkânı sunan modellerine kaymaya başladı. Bazı yatırımcılara o da yetmedi, SHD kabinli 13 metre araçlara yönelmeye başladılar. Doğuya hizmet veren gerek bireysel gerek kurumsal yatırımcıların bir kısmı yoğun bagaj taşıdıkları hatlar için filolarına 13 metre araçları hemen hemen hiç dahil etmediler. Bir de duyumlar söz konusu. Üreticisinin ‘2+1’ olarak üretmeme kararı aldığı Travego şu sırada ilk kez bir müşterisi tarafından 2+1 koltuklu olarak dönüştürülmekte, demek ki mali kaygılar karşısında aracın bagaj ihtiyacı ve üstte saydığımız özellikleri ağır basmış durumda.

Özetle, çift katlılardan küçüle küçüle önce 12 metre SHD, ardından RHD; 2+1 koltuk furyası ile 13 metre RHD araçlara yönelen otobüs yatırımcısı, yakın gelecekte gerek RHD gerek SHD olsun 14 metre dingilli araçlara yüzünü dönmeye başlayabilecek gibi gözüküyor. Bakalım gelişmeler zor günler geçiren sektörün nasıl bir refleks geliştirmesine sebep olacak?  

Mertkan Boran Yavuz