Hukuk düzenimiz, trafik kazalarını da içeren haksız fiillerden kaynaklanan sorumluluğu, “kusur sorumluluğu” kurallarına göre düzenlemiştir. Buna göre; kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille bir başkasına zarar veren, işlediği fiili ile nedensellik bağı olan zararları tazmin etmekle yükümlüdür. Karayolu yolcu taşımacılığının bu konuyla en sık temas ettiği durum ise trafik kazalarıdır.

Son günlerde aldığımız acı haberlerle birlikte; özellikle Gaziantep ve Mardin’de yaşanan kazalarda, İdarenin de kusurunun bulunup bulunmadığına dair birçok tartışmanın yaşandığına şahit olundu.

“Trafiğin akışı içinde İdarenin de birtakım görev ve sorumlulukları var mıdır?” “İdarenin kusuruyla görev ve sorumluluklarını yerine getirmemesi hâlinde, bu nedenle zarar gören kimselerin haklarını araması mümkün müdür?” sorularınaen basit şekliyle, olumlu yanıt verebiliriz.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 2. kısmının 4 ila 14. maddelerinde; vatandaşların can ve mal güvenliği yönünden trafik düzen ve güvenliğini sağlamak, gerekli önlemleri belirlemek yönündeki idari işlemleri düzenler nitelikte İçişleri Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü, çeşitli Bakanlıklar, Belediyeler ve sair kişi ve kuruluşların görev, yetki ve sorumlulukları düzenlemiştir. Yine anılan Kanun ile sair Yasal Mevzuatta, genel ve özel açıdan “trafiğin düzen ve güvenliğini sağlamak” amacıyla çeşitli birçok kurum ve kuruluşa birçok yetki ve görev verilmiştir.

Bahsedilen kapsamlı yasal düzenlemeler doğrultusunda; İdarenin, yaşanmış bir trafik kazası akabinde, Mevzuata, bilim ve fen kurallarına uygun şekilde kazanın yaşandığı yolun ve trafiğin güvenliğini sağlayacak şekilde, gerekli önlemleri alması ilgili Kurum ve Kuruluşlara verilmiş bir görev ve sorumluluktur. Bu görev ve sorumlulukların İdarenin kusuruyla ihlal ya da ihmal edilmesi hâlindeyse, bu nedenle doğacak zararlar nedeniyle, sair şartların da bulunması halinde İdare sorumlu olacak ve yasal başvuruların muhatabı konumuna gelecektir.

Örneğin; yaşanmış olan bir trafik kazasının akabinde  Jandarma yahut Trafik Polisinin, trafiğin güvenli seyrini temin için gerekli önlemleri kusuruyla almaması nedeniyle aynı mahalde, ilk kazanın akabinde ikinci bir trafik kazası yaşanırsa, yahut trafik kazası, yolda gerekli ışıklandırma, işaretleme eksikliğinden kaynaklanmış iseişbu kusur, ihlal ya da ihmal nedeniyle zarara uğrayan kişiler İdari Kurum veya Kuruluşların kusuruyla neden oldukları zarar için (İdarenin sorumluluğu nedeniyle) yasal yollara başvurabileceklerdir.Bu kapsamda meydana gelen maddi ve manevi zararların tazmini talep edilebilecektir.

Hatırlatmak gerekir ki; Karayolları Trafik Kanunu“İdarenin motorlu aracın işletilmesinin sonucu meydana gelen kazalardan (zararlardan) doğan uyuşmazlıkların çözümü için”adli yargıyı işaret etmişken, yazımıza konu “İdarenin, trafik düzeni ve trafik güvenliğiyle ilgili üstlendikleri kamu hizmetlerinden” kaynaklı uyuşmazlıklar birer “hizmet kusuru” olarak değerlendirildiğinden, Anayasamızın 125. Maddesi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve sair yasal mevzuat hükümleri uyarınca, birçok istisna saklı kalmak kaydıyla, bu yöndeki uyuşmazlıkların genel kural olarak İdari Yargıda çözümlenmesi gerekecektir.Fakat; Yap-İşlet-Devret, Kamu Özel İşbirliği gibi modellerle işletilen yolların bakım ve gözetim sorumluluğunun, belli şartlarla ilgili şirketlere verildiğini, bu nedenle bahsedilen yol, köprü ve tünellerde, işbu şirketlerin sorumluluklarını kusurlarıyla ihlal ya ihmal etmeleri nedeniyle meydana gelen zararların tazmini için başvuruların, ilgili mevzuat uyarınca görevli adli mahkemelerin olduğunu hatırlatmamızda fayda bulunmaktadır.

İdari Yargıda çözümlenecek olan uyuşmazlıkların, adli yargıdakinden farklı usul, süre ve şartlar kapsamında değerlendirilerek sonuçlandırıldığına dikkat çekerek, bu yönde yapılacak başvurularda konunun kendine has özellik, kural ve şartlarına önem verilmesinin, konuya profesyonelce yaklaşılmasının hak kayıplarının önüne geçeceğini hatırlatarak, tüm sektöre sağlıklı ve güvenli seyahatler dileriz.