2020’ye umutlu ve de çok iyi başladık. Pandemi olmasa ne olurdu; onu kestiremeyiz ama, bu salgının bütün planları alt üst ettiğini de biliyoruz.Kapanma, yani karantina süreci haziran ayı ile birlikte sona erdi ve otobüs pazarı, hiç pandemi yokmuş gibi 1-2 aylık bir bahar yaşadı.Biz MAPAR Otomotiv olarak, bu kısa sürede 60’tan fazlası sıfır MAN olmak üzere, toplamda 400’ü aşkın otobüs satışı gerçekleştirdik. Ama sonrasında pandemi devam etmekle kalmadı, çok daha şiddetli bir şekilde 2’nci dalgasını yaşattı bizlere. Bu da, hem yolculukları olumsuz etkiledi hem de otobüs pazarında bir fren etkisi yarattı.Evet yılın 3’üncü çeyreğinde de yatırım yapan firmalar oldu ama, o canlılıktan pek eser kalmadı.2020 yılının 8’inci ayına kadar, sıfırda olduğu gibi ikinci el otobüs pazarında da ‘değerinde’ bir hareketlilik ve ‘bereket’ yaşandı.Netice itibariyle böylesi sıkıntılı bir yıla veda ediyoruz. Dolayısıyla önümüze bakma zamanı; yani 2021 yılına... Peki Pazar açısından nasıl bir sene bizleri bekliyor?Pazarı belirleyen yegane etken, alıcı konumdaki otobüs firmalarının durumu. Onlar kazanırsa pazar da canlanır.Daha önceki yazılarımda da dile getirmiştim; 2021, 2020’den çok daha iyi anımsayacağımız bir yıl olacak. Hele de 2019’un yarısı kadar bir potansiyele ulaşırsak, bu büyük bir başarı olarak kabul edilmeli.Tabii her şey pandeminin seyrine bağlı. Bu illetten ne kadar az hasarla ve çabuk kurtulabilirsek, kazanımlarımız o denli artacak. Yani görünen o ki, tek umudumuz aşı... Pek çok ülkede yoğun aşılama sürecine geçildi. Siz bu satırları okurken, muhtemelen ülkemizde de genel aşılamaya geçilmiş olacaktır.Yukarıda yılı kısaca özetlemiştim; şimdi de pazar rakamları üzerinden analiz yapmak istiyorum.Peşin söylemek isterim; otobüsçü açısından kötü bir yılı geride bırakıyoruz. 2020 yılında üç marka, 500’e yakın otobüs satışı gerçekleştirdi. Az gibi görünse de bana göre pandeminin hüküm sürdüğü sene itibariyle, çok iyi bir rakam bu. Peki ya 2021! 2021 yılında ise otobüs yatırımları açısından en büyük dezavantajımız yüksek kredi faizleri olacaktır. Hali hazırda faiz oranları yüzde 17-18 bandında görünse de bankalar, 24-25’lerde kredi vermeye başladı.  Mevduat faizleri ise yüzde 16,5-17 aralığında... Diğer taraftan döviz kurlarının yüksekliği de yatırımın önünde büyük engel. Kurlar an itibariyle çok yüksek ve ben, önümüzdeki yıl da kurların (en iyimser olarak) bu şekilde yüksek olacağını düşünüyorum.Aynı anda hem faizler ve hem de kur düşmez ise yatırım miktarı çok ama çok düşebilir.Bu tabloyu yaşarsak; ki kuvvetle muhtemel böyle olacak, sıfır otobüs yatırımı yapmak büyük risk haline gelir. Bu yüzden geçen haftaki makalemde de altını çizmiştim; 2021, ikinci elin yılı olacak.Bu arada, artık herkes bilsin ki bireysel otobüsçülük devri maalesef bitmiştir. Kendi öz kaynaklarıyla yatırım yapma gücüne sahip olanlar otobüs alacak, olmayanlar ise farklı arayışlar içerisine girecek.  Bu yüzden ‘kiralama’ önümüzdeki dönemin trendi olmaya aday. Ancak büyük markaların kendisi kiralama yoluna giderse başarılı olma şansları yok. Kiralamanın formülü şu: Bizler gibi işini çok doğru bir şekilde yapan şirketlerden tedarik sağlanmalıdır. Bu işin bir sürdürülebilir olması, buna bağlı olacaktır. Kiralama da, tek başına başarı faktörü olmayacaktır. Dikkat edilmesi gereken hususlar vardır. Şöyle ki: 1- İyi ve diri araba kiralanmalı 2- Uygun fiyatlı kiralama yapılmalı 3- Araç kaza yapmayacak, kaskosu, beklemesi, yapılan anlaşmaların şartları çok iyi olacak. İade edilirken yapılan anlaşmalar iyi olacak. 4- Pandemide de yaşandığı gibi, karşı rakibiniz fiyat rekabeti ile sizinle uğraşmayacak. Yani demem o ki, biz kendi aramızda yıkıcı rekabet ettiğimiz ve bunun sonucu olarak kâr edemediğimiz sürece kiralık da olsa araç yatırımları bizleri bitirecek.Rekabet noktasında ‘Ben yaptım, oldu bitti’ deyip, hesaplamasını doğru yapmayanlar batıyor. 20-30-50 araç kiralamaya gerek yok. Doğru matematik koşulları sağlanmış olsa idi, bu kişilerin hepsi para sahibi olacaktı.  Bir aracı ucuz alabilirsiniz, düşük faizli alabilirsiniz, ama işi yani kazancı sağlayamaz iseniz, bütün bu unsurlar bir anlam teşkil etmez.Biz 2020 yılını 130 adet adet sıfır araç satışı ile tamamladık. Yaklaşık olarak 350 adette ikinci el araç satarak tamamladık. Pandemi sürecini verimli yaşayan şirketlerden biri olduğumuza inanıyorum. Yine söylediğim gibi, firmalarımız, iş ortaklarımız ve şahsi yatırımcılarla birlikte,zor dönemler yaşadık. Sorumluluğumuz gereği herkesi ayakta tutmaya çalıştık, bir şekilde 2020 yılını kapadık. Umarım 2021 yılında da sektörümüzü ayakta tutup, kazançlı bir yıl geçiririz. Herkese nice mutlu yıllar diliyorum.