Bursa’da 100 Yolcunun 85’i Bileti İnternetten Alıyor
TERMİNALCİLİĞİN İÇİNDEN GELİYORUZ
Öncelikle bu röportajı bana sunduğunuz için teşekkür ederim. 1984 Ağrı doğumluyum. Uludağ Üniversitesi Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Bölümü mezunuyum. Ailede üçüncü nesilim. Dedem, babam ve ben… Yani anlayacağınız hem alaylı hem de mektepli şekilde terminalciliğin içinden geliyoruz. Önceden Ağrı Terminali’nde yazıhanemiz vardı. 2011 yılından beri de Bursa Otogarı’ndayız. Aslında 2002 yılında firma işletmecisi olarak sektöre girdik. O dönem Ağrı Dağı, daha sonra Erdiş İttihat olarak faaliyet gösterdik. 2011’den itibaren önce 2 numaralı yazıhaneyi, ardından da 3 numaralı yazıhaneyi aldık. Allah nasip etti, hâlâ devam ediyoruz. Ailece yaklaşık 60–70 yıldır terminallerin içindeyiz. Terminalle ilgili hemen hemen her işi yaptık. Kısacası terminalle ilgili ne iş varsa tecrübe ettik. Bu sene yazıhane işletmeciliğinde sekizinci yılım. Yazıhanenin tüm işleyişini, operasyonunu biz yürütüyoruz.
BALTUR’UN TÜM OPERASYONLARINI KESİNTİSİZ SÜRDÜRÜYORUZ
Aynı zamanda Baltur’da da ortaklığımız var. Baltur süreci 2017 yılında başladı. O dönem D2 belgesiyle Bandırma hattında çalışıyorduk. Daha sonra firmayı devraldık. İlk başta terminale giremiyorduk ama yaptığımız çalışmalarla Bursa Otogarı’na girmeyi başardık. O süreçte daha önce açılmış bir A1 belgesi davası vardı. Dava sonuçlandıktan sonra A1 belgeleri iade edildi ve biz de A1 belgemizi aldık. A1 belgesini aldıktan sonra A1T kapsamında 8+1 otomobil ruhsatlı araçlarla Erdek–İzmit hattında çalışmaya başladık. Bu da firmayı büyütmemizin önünü açtı. Bursa Otogarı’nda 3 numaralı yazıhane bizim. Burada Kale Seyahat, Ağrı Dağı, Star Diyarbakır ve Baltur’un işletmeciliğini yapıyoruz. Baltur bizim yerel firmamız. Şirket içerisinde hisselerimiz var, iki aracımız var ve Baltur’un tüm operasyonunu bizzat ben yürütüyorum.
TÜM FİRMALARIMIZIN BURSA’DAKİ BAŞARISI BİZİ MUTLU EDİYOR
Kale Seyahat’in Bursa’daki gelişimi gerçekten dikkat çekici. Biz Kale’yi devraldığımızda 3–4 servis vardı. Firma el değiştirmişti, Ali Rıza Bey yeni devralmıştı. Zamanla hem kendisinin hem de ekiplerin katkısıyla servis sayısı ciddi şekilde arttı. Bugün geldiğimiz noktada 35–40 servise yakın bir operasyon var. İzmir, İstanbul, Ankara ve sahil hatları aktif şekilde çalışıyor. İlk günküyle kıyasladığımızda ciddi bir ilerleme söz konusu. Baltur tarafında da benzer bir büyüme yaşandı. Ortak olduğumuzda beş aracımız vardı, sadece İzmit–Erdek hattında çalışıyorduk. Bugün 15 araçla yaklaşık 35 servis yapıyoruz. Allah’a şükür ciddi bir noktaya geldik. Ağrı firması bizim için demirbaştır. Yaklaşık 30 yıldır Bursa garajında Ağrı firmasını işletiyoruz. Bursa garajına girişimiz de zaten Ağrı firması sayesinde oldu. Ağrılı olmamızın, çevremizin, tanınırlığımızın bunda etkisi büyük. Bursa’ya gelen Ağrı yolcusunun büyük kısmı bizi tercih eder. Star Diyarbakır ise yaklaşık beş yıldır işlettiğimiz, düzenli, temiz ve sorunsuz bir firma. Karşılıklı memnuniyet var.
YAZIHANECİLİKLERDE BÜYÜK PARALAR KAZANILMIYOR
Maliyet tarafına geldiğimizde işin rengi biraz değişiyor. Yazıhanede biz de fiilen çalışıyoruz. Bunun dışında 4–5 personelimiz var. Açık konuşayım, burada çok büyük paralar kazanılmıyor. Zaten şartlar da buna izin vermiyor. İnternet bilet satış oranı Bursa’da yüzde 85’lere çıktı. Yani 100 yolcunun 85’i internetten bilet alıyor. Biz bankoda daha çok yönlendirme işi yapıyoruz. Asıl kanayan yaramız da burada başlıyor. Yazıhaneciler olarak bir araya gelip internet bilet konusunda firma sahipleriyle ortak bir çözüm üretemedik. Oysa bu pastadan firmaya da yeter, yazıhaneye de yeter. Ama paylaşımı adil şekilde yapamıyoruz.
BİLET FİYATLARI HARİÇ HER ŞEY ARTIYOR
Geçen sene asgari ücret 22 bin liraydı, bugün 27 bin lira. Bir personelin bize toplam maliyeti sigortasıyla birlikte 40 bin liraya yaklaşıyor. Kira yüzde 35 arttı. Buna rağmen bilet fiyatlarına zam yapamıyoruz. İstanbul bileti hâlâ 400 lira. Geçen sene de 400 liraydı. Mazota, personele, kiraya zam var ama bilete yok. Açıkçası firmaların bu fiyatlarla nasıl ayakta kaldığını ben de çözemiyorum. Şu an yazıhanede yedi kişiyiz ve 7/24 çalışıyoruz çünkü firmalar bize güvenmiş, operasyonlarını bize emanet etmiş. Bu iş bizim için ekmek meselesi olduğu kadar namus meselesi de. Nasıl namusumuza sahip çıkıyorsak, bu işe de öyle sahip çıkıyoruz.
ESNAF BİR ARAYA GELEMEDİKÇE BU SORUNLAR ÇÖZÜLMEZ
Esnafın bir araya gelememesi sektörün en büyük sıkıntılarından biri. Ne federasyonlar yeterince destek oluyor ne de bizler kurumsal bir yapı altında toplanabiliyoruz. Herkes “ben” diyor. Oysa bu iş “biz” demeden çözülmez. Bugün internet bilet oranı yüzde 85’e gelmiş durumda. Yüzde 100’e çıktığında yazıhanelerin büyük kısmı işlevsiz hale gelecek. Personel azaltmak zorunda kalacağız. Bu da ciddi bir istihdam kaybı demek. İnternet bilet yolcuya kolaylık sağlıyor ama sahadaki kaosu, gecikmeleri, iptalleri yine biz topluyoruz. Yolcu gelip bizden çözüm istiyor ama yetki bizde değil. Bizim istediğimiz çok net: İnternet bileti de yazıhaneyi de kapsayan adil bir sistem. Eskiden dış yazıhaneler vardı, komisyon paylaşımı vardı. Kimse bütün pastayı istemiyor ama eşit paylaşım olmazsa bu sistem yürümez.
BALTUR FİLOSUNU YENİLEMEK İÇİN ÇALIŞMALARIMIZI PLANLADIK
Baltur tarafında araç yatırımları planlı şekilde ilerliyor. Filodaki araçlarımızın tamamı 2023 model. Belgelerimiz 2030’a kadar geçerli. 2027’den sonra yeni araç yatırımlarına başlamayı planlıyoruz. Şu an filomuzda 17 adet 8+1 otomobil ruhsatlı araç var. Bursa–İzmit ve Bursa–Erdek hatlarında aktif çalışıyoruz. Baltur’un merkezi Erdek. Bandırma’da da ilk 50 firma arasındayız. İzmit–Erdek hattının avantajı net. Gidiş-dönüş toplam sekiz saat sürüyor. Şoför çıkıyor, işini yapıyor, evine dönüyor. Otoban kullanmıyoruz çünkü maliyeti çok yüksek. Zaten sekiz yolcu taşıyoruz. İki yolcunun parasını otobana verirsek bize bir şey kalmıyor. Otoban bazı firmalar için avantajlı olabilir ama bizim modelimize uymuyor.
