Sektör Bu Kadar Büyük Sermayeyle Kendini Hiç Bu Kadar Yalnız Hissetmedi
TRAKYA GARAJI’NDAN BUGÜNE OTOBÜSÇÜLÜĞÜN İÇİNDEYİM
1964 yılında Bafra’da doğdum. Yedi yaşında İstanbul’a geldik. Çocukluğumdan itibaren Trakya Garajı’nın içindeydim ve o günden bugüne otobüsçülük sektörünün içindeyim. Bizim ailede taşımacılık daha da eskiye dayanıyor. Dedelerim ormandan Karadeniz’in çeşitli bölgelerine ağaç taşıyarak ticarete başlamışlar. Daha sonra babamlar ve dedelerim otobüsçülüğe yöneliyor. 1969 yılında şehirlerarası bir firma kuruyorlar; 1970’te ayrılarak başka bir firma oluşturuyor ve 1982 yılına kadar bu şekilde devam ediyorlar.
1982’ye gelindiğinde ise Samsun-Bafra’daki firmaların önemli bölümü bir araya geliyor. Babam, aile büyüklerimiz ve bölgedeki sektör temsilcileriyle birlikte Bafra Seyahat’i kuruyorlar. Dolayısıyla benim açımdan otobüsçülük yalnızca bir meslek değil, çocukluktan itibaren içinde büyüdüğüm bir hayat biçimi.
2000’DEN BU YANA TOFED YÖNETİMİNDEYİM
Sektörün yalnızca işletme tarafında değil, mesleki örgütlenme tarafında da uzun yıllardır görev alıyorum. 2000 yılından bu yana Türkiye Otobüsçüler Federasyonu’nda yönetim kurulu üyesiyim. Bu süreçte sektörün değişimini, büyümesini ve aynı zamanda giderek ağırlaşan sorunlarını çok yakından görme fırsatım oldu.
Yaklaşık 16 aydır da Öz Gülaras Turizm’in İstanbul işletmeciliğini yürütüyorum. Çok köklü ve işini ciddi yapan bir yapının içinde çalışıyoruz. İşletmecilik tarafında sahadaki sorunları birebir yaşamamız, sektör adına konuşurken meseleleri sadece dışarıdan değil operasyonun içinden değerlendirmemizi sağlıyor.
İSTANBUL’DAN HER GÜN İKİ ADIYAMAN SEFERİ YAPIYORUZ
İstanbul’dan her gün iki seferimiz var. Biri 11.30’da, diğeri ise 16.30’da hareket ediyor. İstanbul çıkışlı seferlerimiz Adıyaman’a gidiyor; Adıyaman kalkışlı seferlerimiz ise yaklaşık 10-12 farklı lokasyona hizmet veriyor. Öz Gülaras Turizm tamamen özmal araçlarla çalışan bir firma. Firma sahibimiz Recep Dinç de araç yatırımı konusunda son derece titiz. Filomuzdaki araçların tamamı yüksek model. Mercedes-Benz dışında araç tercih etmiyor. Bu yaklaşım hem yolcu konforu hem de filonun standartlarını korumak açısından önemli.
SEZONU FENA GEÇİRMEDİK, PİYASA BİRKAÇ HAFTADA OTURUR
İstanbul tarafında sezonu kötü geçirmedik; işlerimiz de genel olarak iyi. Okulların açılmasıyla birlikte özellikle üniversitelerin yerleşme, gidiş-geliş hareketliliği nedeniyle doğal olarak kısa süreli bir geçiş dönemi yaşanıyor. 10-15 gün içerisinde piyasanın tekrar kendi düzenine oturacağını düşünüyorum.
Her yıl sektör içinde benzer kaygılar konuşuluyor. Geçen kış da “Bu kışı çıkaramayız” deniyordu, bu yıl da birçok işletmeci benzer şeyler söylüyor. Bunun temel nedeni yalnızca yolcu sayısı değil; maliyetlerin geldiği seviye ve işletmelerin üzerinde biriken yük. Adıyaman hattında doğrudan rekabet ettiğimiz dört firma var. Herkes kendi ölçüsünde çalışıyor. Biz de bu yapı içerisinde iyi bir konumdayız. Yüksek modelli özmal araçlarımız ve düzenli operasyonumuz önemli avantaj sağlıyor.
MASRAFLAR OTOBÜSÇÜNÜN YÜRÜMESİNİ ZORLAŞTIRIYOR
Otobüsçünün temel sorunlarını artık sektörün içinde olan herkes biliyor. Akaryakıt, sigorta ve sürekli yükselen işletme giderleri bugün otobüsçünün hareket alanını ciddi biçimde daraltıyor. Araç yatırımı çok yüksek, günlük operasyon maliyeti yüksek ve her kalemde yeni bir yük oluşuyor. Bu nedenle işletmecilikte yalnızca yolcu bulmak veya sefer yapmak yeterli değil. Finansmanı, personeli, cezaları, sigortayı ve güzergâh maliyetlerini birlikte yönetmek gerekiyor. Büyük sermaye bağladığınız bir işte kârlılığı korumak her geçen gün daha zor hâle geliyor.
SORUNLARIMIZI HER İLDEN DOĞRUDAN KARAR MEKANİZMALARINA TAŞIMALIYIZ
Ekim ayı itibarıyla seçim süreci başlıyor. TOFED bünyesinde de gerekli çalışmalarımıza başladık; gruplarımızı oluşturuyor ve özellikle İstanbul Ticaret Odası ile komite seçimlerine güçlü biçimde hazırlanıyoruz. Benim düşüncem çok net: Otobüsçüler ticaret odalarında bugün olduğundan daha fazla temsil edilmeli çünkü bu sektör çok yüksek sermayeyle çalışıyor. Bir otobüsün bedelinin 20 milyon liranın üzerine çıktığı bir dönemde, 20-25 özmal araçla faaliyet gösteren bir firmanın yaptığı yatırımın büyüklüğü ortada. Bu nedenle yalnızca İstanbul’da değil, bütün illerde firma sahiplerinin ticaret odalarında, komitelerde ve mümkünse yönetim kademelerinde daha aktif olması gerektiğini düşünüyorum. Sektörün sorunlarını yerelden başlayarak karar mekanizmalarına taşıyabilirsek çok daha etkili sonuç alabiliriz.
Bizim sektörün en önemli ihtiyaçlarından biri güçlü temsil. Her ilde sektörün gerçek sorunlarını yaşayan firma sahipleri ticaret odalarında görev alırsa, sorunlarımızı doğrudan ilgili yapılara taşıma imkânımız olur. Bugün otobüsçünün konuştuğu konular birbirinden bağımsız değil. Akaryakıt, sigorta, köprü maliyetleri, personel, cezalar ve finansman aynı işletmenin üzerinde aynı anda baskı oluşturuyor. Bu meseleleri ancak güçlü ve koordineli bir temsil yapısıyla daha görünür hâle getirebiliriz.
ANLIK SİGORTA GİRİŞLERİ BİZİM İÇİN ÇOK ÖNEMLİ
Akaryakıtı bir kenara bıraktığımızda, sahada bizi en fazla zorlayan konulardan biri anlık sigorta girişleri. Otobüs işletmeciliğinde personel değişimi veya acil görevlendirmeler olabiliyor. Bu nedenle sigorta süreçlerinin operasyonun hızına uygun şekilde işlemesi sektör açısından büyük önem taşıyor. Bir diğer ciddi problem ise trafik cezalarının yalnızca sürücüye değil, firmalara da yansıtılması. Sürücünün yaptığı ihlalin sonucunda şirketin de doğrudan mali yükle karşı karşıya kalması işletmeleri zorlayan başlıklardan biri.
ÜÇÜNCÜ KÖPRÜ, CEZALAR VE PERSONEL SIKINTISI AYNI ANDA BASKI OLUŞTURUYOR
Üçüncü köprünün şehirlerarası otobüs işletmelerine getirdiği ilave maliyetler de hâlâ önemli bir sorun. Güzergâhın uzaması, yakıt ve geçiş maliyetleri işletmenin gider hanesine doğrudan yansıyor. Bunun yanında personel konusunda ciddi bir açık var. Sorun yalnızca şoför bulmak değil; muavin, yazıhane ve banko personeli dâhil sektörün hemen her kademesinde nitelikli eleman bulmak zorlaştı. Kalifiye personelin azalması, operasyon kalitesini ve sürdürülebilirliği doğrudan etkiliyor.
TRAFİK AYRI, JANDARMA AYRI, ULAŞTIRMA AYRI CEZA YAZIYOR
Sektörün denetlenmesine elbette karşı değiliz. Disiplin olsun, kurallar uygulansın; zaten bunu biz de istiyoruz. Fakat bugün işletmeci kendisini birden fazla kurumun aynı anda uyguladığı yaptırımlar arasında sıkışmış hissediyor.
Trafik ayrı ceza yazıyor, jandarma ayrı ceza yazıyor, ulaştırma ayrı ceza yazıyor. Aynı işletmenin üzerinde farklı kanallardan sürekli mali yük oluşuyor. Biz “sektörü disipline alın” derken, üç farklı koldan ceza baskısıyla karşılaşmayı kastetmiyoruz. Uzun yıllardır bu sektörün içindeyim. Araç bedellerinin, işletme sermayesinin ve günlük giderlerin bu kadar yükseldiği başka bir dönemi hatırlamıyorum. Sektörün bu kadar büyük sermayeyle çalışıp kendisini aynı zamanda bu kadar yetersiz ve baskı altında hissettiği bir dönem de görmedim.
OTOBÜSÇÜLÜĞÜN GELECEĞİ İÇİN ORTAK HAREKET ETMEK ZORUNDAYIZ
Bugün çözüm için önce sektörün kendi içinde ortak hareket etmesi gerekiyor. Firma sahipleri, işletmeciler, federasyonlar ve ticaret odalarındaki temsilciler aynı sorunları aynı dille anlatabilirse çok daha güçlü bir yapı ortaya çıkar. Bizim beklentimiz ayrıcalık değil; yüksek yatırım yapan, istihdam oluşturan ve Türkiye’nin dört bir yanında kesintisiz ulaşım sağlayan sektörün gerçek şartlarının karar mekanizmalarında doğru anlaşılması. Akaryakıttan sigortaya, köprü maliyetlerinden personele kadar yaşadığımız sorunların çözümü için güçlü temsil ve ortak irade şart. Yıllardır bu sektörün içindeyim ve şuna inanıyorum: Otobüsçülük zor dönemleri her zaman aşmayı bildi. Bundan sonra da aşacaktır. Ancak bugünün koşullarında bunu tek tek firmaların çabasıyla değil, birlikte hareket ederek ve sektörün sesini doğru yerde güçlü biçimde duyurarak yapmak zorundayız.
