İzmir Otogarı'nda Tahliye ve Ecrimisil Krizi: İZOTAŞ'tan Hukuki Süreç ve Finansal Tutarsızlık Açıklaması
İzmir Şehirlerarası Otobüs Terminali'nin işletme süreci, uygulanan ecrimisil bedelleri ve tahliye taleplerine ilişkin İZOTAŞ tarafından kapsamlı bir açıklama yapıldı. Ulaştırma sektöründe genellikle belediyelerce işletilen otogarların aksine, İzmir Otogarı'nın Türkiye'de ilk ve tek olarak Yap-İşlet-Devret modeliyle hayata geçirildiği hatırlatıldı. Finansman giderleri dahil yaklaşık 80 milyon dolara mal olan dev tesisin, belediyenin kasasından tek kuruş çıkmadan tamamlandığı ve 25 yıllık işletme süresince elde edilen brüt cironun yüzde 20'sinin (yaklaşık 28 milyon dolar) belediyeye ödendiği belirtildi.
Fiziki yapısında uzun süre ciddi bir aksaklık yaşanmayan otogarın, 2018 yılında dönemin Belediye Başkanı Aziz Kocaoğlu’nun talebiyle kapsamlı bir projeye tabi tutulduğu ifade edildi. İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin 2030 yılı projeksiyonlarına uygun olarak hazırlanan yaklaşık 20 milyon Euro maliyetli yenileme projesinin, yatırımın karşılanabilmesi için 24 yıllık ek süre veya 10'ar yıllık kiralama formülleriyle sunulmasına rağmen bugüne kadar belediyeden olumlu bir yanıt alınamadığı kaydedildi.
Pandemi Dönemindeki Ağır Bilanço ve Yargı Süreci
Covid-19 salgını döneminde getirilen kısıtlamalar ve Ulaştırma Bakanlığı'nın terminal hizmet bedellerinde üçte iki oranında kesintiye gitmesiyle İZOTAŞ'ın büyük ciro kayıpları yaşadığı vurgulandı. Bilirkişi raporlarında, pandemi sürecinde otogarda 314.000 adet otobüsün eksik giriş-çıkış yaptığı ve geçmiş dönemin rakamlarıyla 70 milyon TL (güncel değerle yaklaşık 500 milyon TL) tutarında gelir kaybı oluştuğu tespit edildi. Ancak zararın tazmini için açılan uyarlama davasının kaybedildiği ve eksik incelemeler ile adil yargılanma hakkı ihlali gerekçesiyle maddi hatanın düzeltilmesi talebinin Yargıtay'a taşındığı bildirildi.
"Tahliye Talebi Yasaya ve Hukuka Aykırı"
Açıklamada, İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin 2886 sayılı yasanın 75. maddesine dayanarak otogarın 15 gün içinde boşaltılmasını talep etmesinin hukuki olmadığı savunuldu. Tesisin 3996 sayılı Yap-İşlet-Devret yasasına göre ihalesiz ve encümen kararıyla inşa edildiği hatırlatılarak, bu tür durumlarda Türk Borçlar Kanunu'nun kira hükümlerinin geçerli olduğu ve tahliye için genel mahkemelerden kesinleşmiş karar alınması gerektiğinin altı çizildi. Ayrıca süreç boyunca Büyükşehir Belediye Başkanı'ndan defalarca randevu talep edilmesine rağmen görüşme sağlanamadığı, başkanın bürokratları tarafından geçmiş ödemeler ve proje çalışmaları hakkında yanlış bilgilendirildiği iddia edildi.
Fahiş Ecrimisil ve Finansal Tutarsızlıklar
Mahkemenin verdiği ihtiyati tedbir kararına rağmen belediyenin İZOTAŞ aleyhine 2024 ve 2025 yılları için fahiş oranlarda ecrimisil tahakkuk ettirdiği açıklandı. Belediyenin talep ettiği miktarların, şirketin finansal gerçekleriyle açık bir tezat oluşturduğu belirtilerek şu tablo paylaşıldı:
Yıl
Brüt Ciro (TL)
Yıllık Kâr (TL)
Sözleşmeye Göre Ödenmesi Gereken Bedel (TL)
Belediyenin Tahakkuk Ettirdiği Ecrimisil (TL)
2023
7.500.000,00
2024
252.972.049,68
49.684.610,00
33.634.965,25
305.093.693,00
2025
382.184.541,28
99.029.546,24
54.041.411,67
508.591.244,56
Toplam borç bedelinin 95.176.376,92 TL olduğu, 20.08.2026 tarihine kadar bunun 77.000.000,00 TL'sinin ödendiği ve kalan 18.176.376,92 TL'lik kısmın ise 15 gün içinde kapı gelirlerinden karşılanacağı belirtildi. Bu tablodaki öne çıkan finansal tutarsızlıklar ise şu şekilde sıralandı:
Ciro Aşımı: 2024 yılında tahakkuk ettirilen ecrimisil, şirketin o yılki toplam brüt cirosunu dahi geride bırakmıştır.
Katlanan Fark: 2025 yılında da benzer bir eğilim devam etmiş; belediyenin talep ettiği tutar, şirketin brüt cirosunu ve kârını fahiş oranda aşmıştır.
Her iki yılda da talep edilen ecrimisil bedelleri, masa başı üretilmiş cironun bile yaklaşık 2 katı düzeyindedir.
75 Milyon TL'lik Hasılat Haczedildi
İzmir Büyükşehir Belediyesi icra memurları tarafından yürütülen takipler neticesinde bugüne kadar İZOTAŞ'ın yaklaşık 74-75 milyon TL tutarındaki hasılatının fiilen haczedildiği ve işlemlerin sürdüğü açıklandı. Ecrimisil tahakkuklarına karşı açılan iptal davalarının devam ettiği, ancak yürütmenin durdurulması kararı henüz çıkmadığı için haciz işlemlerinin engellenemediği kaydedildi. İZOTAŞ Yönetim Kurulu Başkanı Murat Niyazoğlu tarafından kamuoyuna sunulan açıklamanın sonunda, uygulanan bu adımların belediyenin işletmeyi ekonomik olarak tasfiye etme iradesini gösterdiği vurgulandı.
