Araç Yenileme

2022 sezonunun otobüs işletmecileri için verimli geçmesi, otobüs işletmecilerinin yüzlerini güldürmüş, biraz olsa da 2020-2021 yıllarındaki pandemi zararlarını telafi edilebildiği bir sezon geçirdi. Piyasa içerisinde yapılan haberleri incelemem ile 2023 yılı planlamaları hakkında ön görüler ve bu ön görüler ile alakalı konular hakkında önümüzdeki üç sayı boyunca bana ayrılan köşede, siz değerli okurlarımız ile düşüncelerimi paylaşacağım.

2022 yılına girmemiz ile birlikte, ülkemizin ekonomik gidişatında ciddi oranda belirsizlik meydana geldi. Sektörün tüm gider kalemlerinde meydana gelen ciddi fiyat artışlarından kaynaklı 2023 yılının öngörülebilir olması zorlaşmaktadır. Ancak, piyasa haberlerine göre parlak geçen yaz sezonu sonrası otobüs işletmecileri, 2023 yılı için yeniden yapılanma ve sezon yatırımları için düğmeye basmıştır.

Otobüs işletmecileri 2018 yılından beri artan döviz kuru ve bozulan ekonomik statiko nedeniyle yatırımlarını düzenli bir şekilde yapamamış ve bu yüzden de filolar çok eskimiş ve yıpranmıştır. Bu yıpranma haliyle otobüs işletmecilerinin maliyet kalemlerinde yeni boyutlar eklenmektedir. Bu durum ise işletmelerin sürdürülebilirliğine büyük bir engel sağlamaktadır. Bu yüzdendir ki 2023 yılı yenilik ve yatırım yılı olarak görülmektedir. Fakat bu yatırımların yapıldığı taktirdeki geri dönüşü bazı soru işaretlerini de kendi içerisinde barındırmaktadır.

Araç yenileme maliyetlerinin geçmiş döneme göre çok daha maliyetli olması, otobüs fiyatlarının kur ve üretim odaklı maliyet artışından sebep, 4 kat artış sağlamaktadır. Artan maliyet ile birlikte geçmiş dönemde 3-4 yıl içerisinde geri dönen yatırımlar artık, 7-8 yıl içerisinde geri dönmektedir. Bu durum, piyasalarda büyük bir soru işareti olarak karşımıza çıkmaktadır.

Araç yenilemenin artı-eksi yönlerinin doğru bir şekilde hesaplanamadan yapılan bu yatırımların sektörü olumsuz etkileyebileceği unutulmamalıdır. Geçmiş dönemler de yapılmış bu tarz yatırımların daha sonra firmaları ve akabinde piyasaları çok olumsuz şekilde etkilediği aşikardır.

Ayrıca, bu yatırımın en büyük düşmanı olan enflasyon unutulmamalıdır ki, ‘Yatırım da Enflasyon Etkisini’ de bir sonra ki hafta köşe yazımda detaylıca anlatmaya çalışacağım.