Pandemi öncesi dönemde belirtmiş olduğum bir durum var. Dünya düzeni bir günde bile hızlıca kabuk değiştirebiliyor. Covid-19, bu duruma verebileceğimiz en güncel örneklerden biri. Kim derdi ki 'bir hastalık çıkacak herkes evlere kapanacak.’ Bu yüzden sektör paydaşlarımız, günü yaşayıp, mevcut duruma ve işe göre araç alımı yapmalıdır. Ocak ayı gözlemlerimizde, ülkemizde turizm kesiminde ciddi patlama olacağı öngörülüyor idi. İkinci el stokları kısıtlı idi, mevcut araçların değer kazanacağı yönünde öngörülerimiz mevcuttu. Ancak bu hafta, öyle bir Dünya'ya göz açtık ki, malumunuz Ukrayna-Rusya arasında bir savaş söz konusu.

Tablo iç açıcı görünmüyor ama umutsuzluğa da kapılmamak gerekiyor. Her felaketin mutlaka bir sonu vardır. Önemli olan doğru ve akılcı yaklaşımlarla bu süreci olabildiğince daha az hasarla atlatmak. Bu köşemde sık sık dile getiriyorum; yatırım açısından riskin çok büyük olduğu böylesi dönemlerde daha dikkatli olmak, maliyeti daha düşük, ödemesi daha kolay yatırımlara yönelmek gerekiyor.

Tekrar dile getiriyorum, şehirlerarası otobüsçümüz doğru bilet fiyatlandırması yapmalı. Doğru fiyatlandırma oluşturulmaz ise, araca konulan mazot gibi düşünün, bir yerden eklerken diğer taraftan hızlı bir tüketim meydana gelecektir. Bu durumda da geçen her gün otobüsçümüz adına daha kara bir güne uyanmak anlamına geliyor. Umuyorum ki otobüsçümüz yapmış olduğu toplantılarda doğru kararlar alarak, yeni güne aydınlık bir şekilde hazır başlar. Şöyle bir sıkıntı da mevcut. Kararlar uygulanır ise başarı sağlanmış olur. Konuşulan sıkıntılar, sadece konuşma ile kalmamalıdır. İlgili konulara, doğru icraatlar ile yaklaşılmalıdır. Sezon için henüz bir öngörüm mevcut değil. En büyük temennim, bu savaşın önümüzdeki 15 gün içerisinde çözüme kavuşması ve insanların yapmış olduğu planlamaların, en azından biraz gecikmeli olarak uygulanması yönünde. Bu temennim gerçekleşmez ise, 2022 yılı da hafızalarımıza kara bir yıl olarak kazınacaktır. Yatırım yapacak paydaşlarımız için tavsiyem, yatırım projelerinin tekrardan düşünülmesi yönünde olacaktır.

İkinci el araçların akıbeti, piyasa yönüne orantılı olarak seyredecektir. Savaş sonrası ülkemizin politikası da oldukça önemli. Ortada kesinlik belirten durum yok. İnsanlar, olağan durumu kontrol etmeden, tatil planlarını düzenleyemeyecek. Sektörümüz için düşüncem, mevcutların korunup, yatırım planlamalarının biraz daha ertelenmesi gerektiği yönünde.

Araç yatırımı yapılırken, sezon döneminde bir araca değerinin maksimum %10 fazlası bedel ödenerek sahip olunmalıdır. Çünkü bir aracın sezon içerisinde gelir elde edebileceği rakam, aracın %15-20 değeri kadardır. Araç bedelinin %10’undan fazlası ödenerek alınan araçta yapılan iş sonucu otobüsçü para kazandığını düşünmesin. Tamamıyla insan hizmeti sunmuş olarak sezonu sonlandırır. Piyasada ciddi rakamlara ulaşmış faiz değerleri mevcut. Doğru matematik kullanılarak araç yatırımı yapılmalıdır. Faizler bu kadar yüksek iken, üstelik de işlerin seyrinde ciddi bir belirsizlik var iken siz, borçlanıp illa da araç yatırımı yapayım derseniz doğru bir şey yapmamış olursunuz. Bu hatalardan dolayı son yıllarda birçok otobüsçü işini kaybetti ve meslekten ayrıldı.

Turizm taşımacımızda, mevcut işe kıyas ile araç sayısı oldukça yetersiz durumda. Bu durum geçtiğimiz iki yıldır gelir elde edememiş turizmcimizi ikinci el araç talebine yöneltecektir. Bu durum ise ikinci el araç fiyatlarında ciddi oranda artış olacağını işaret etmekte.

Bu haftaki yazımı sonlandırırken okuyucularımıza aktarmak istediğim, ‘Dikkat her zaman insanı koruyan ve onu doğru yola götürendir.’