Otobüsçü ve turizmcinin ‘harman zamanı’ olan yaz sezonun arifesindeyiz. Normalde sezon yatırımlarının yapıldığı bir evre bu. Firmalarımız bir yandan yeni otobüs yatırımı yapar, bir yandan da bünyesine daha fazla bireysel otobüsçü katmak için çırpınıp dururlardı.
Yeni hatlar açma hazırlıkları, yeni eleman alımı ve mevcut personelin eğitimlerle sezona hazırlandığı dönem de bu dönemlerdi.

Herkes çok yorulurdu, ama kimse şikayetçi olmazdı. Çünkü güzelim aylar gelecek, otobüsler hınca hınç dolacak, otobüslerin taksitleri ödenecek, cepte de hatırı sayılır bir para kalacaktı. 3-5 ay hiç iş olmamış; önemli değildi çünkü yılı finanse edecek gelir mevcut.

Dedim ya yine aynı aylardayız; ama tüm bunların hiçbirini yapmıyoruz, yapamıyoruz. Çünkü iş yok, para yok; dahası tablo pek parlak görünmüyor. Şu anda tek düşünülen şey; daha az zarar etmek ve iflastan kurtulmanın çarelerine odaklanmak. Maalesef realite bu...

Pek çok otobüsçümüz otobüs yatırımları yaptı; ‘hayat normalleşir, parasını öderiz’ diye. Hayal kırıklığı. Herkes ödemelerini öteleme yoluna gidiyor. Gidiyor da; ama nereye kadar!

Değerli dostlar; pandeminin en doruk noktasını yaşıyoruz. Bu satırlar yazıldığında vaka sayıları 60 binlere, vefat sayısı 370’lerdeydi. Keza ağır hasta sayısı ve yoğun bakım oranları da rekor seviyede…

 Aslında pandemi sürecini iyi yöneten bir ülkeyiz. Ancak vatandaşın kurallara uymaması ve belki zamanında daha radikal tedbirler alınmaması nedeniyle bugün durumumuz maalesef pek iyi değil. Hatta vaka sayıları açısından zirvelerde yer alıyoruz.

Biliyorsunuz; hükümetimiz yayılımın hızını yavaşlatmak adına bir takım yeni tedbirler aldı. Sokağa çıkma saatleri artırıldı, kafeler kapatıldı vs. Görüldü ki bu önlemler virüse ‘dur’ demeye yetmiyor. Demek ki daha radikal tedbirlere ihtiyaç var.

Bilim Kurulumuzun toplantısında konuşulan tavsiyeler neler bilmiyoruz; buradaki tavsiyeler direkt kabineye iletiliyor. Kararları alan da kabine. Ancak kimi Bilim Kurulu üyeleri televizyonlara çıkıp ‘tam kapanma kaçınılmaz’ diye açıklamalarda bulunup, durumun vehametini ortaya koyuyorlar. Bana göre de doğru yaklaşım bu. Biz yarını kazanmak için bugün birtakım fedakarlıklarda bulunabiliriz.  Mesela gidip otobüsçüye “tam kapanma olsun mu, bu dönemde seferler dursun mu” diye sorun. Ben inanıyorum ki herkes iyi ve sağlıklı bir sezon geçirebilme adına ‘olsun’ der.

Zaten bugün iş yok, zaten bugün ne kadar çok çalışıyorsanız zararınız o kadar büyük. Dolayısıyla seferler dursa da kaybedilen bir şey yok. Ama 2-3 haftalık tam kapanmayla sezonu kurtarma şansı var. Ramazan ayının ikinci yarısı ve 9 günlük bayram tatilinde tam kapanmanın olabileceği konuşuluyor. Olacak gibi de görünüyor. 9 günlük bayram tatilinin geçmiş yıllarda otobüsçü için altın değerinde olduğunu biliyoruz ama, bu sene farklı.

Bugün yaşadıklarımız bunlar. Hala az da olsa ve zaman açısından sınırlı olsa da bir sezon umudu var. Umuyor ve diliyoruz ki yoğun aşılama, etkin denetim ve vatandaşlarımızın sorumlu davranışlarıyla bu beladan bir an evvel kurtulup güzel bir yaz yaşayalım.  Umut iyidir ama; en kötü senaryolara da hazırlıklı olmalıyız. Kural şu olmalı:

Boş otobüs kaldırmayacağız, ucuza yolcu taşımayacağız, karşılığı olmayan ikramlarda bulunmayacağız.

Bu kurala uyduğumuz sürece zarar etsek bile bu süreci atlatma şansımız olur. Aksi halde hiç pandemi yokmuş gibi, son 1,5 yıldır hiç para kazanmadığımızı dikkate almadan hareket edersek, iflaslar kaçınılmaz hale gelir.

Bu köşede sık sık dile getirdiğim naçizane uyarılarımı bir kez daha yapmak istiyorum:

Borçla, krediyle karşılığı olmayan yatırımlar yapmayın!

Bilet fiyatlarını koşulların gerektirdiği ölçüde yükseltin!

Otobüsçünün yıllara dayanan hastalığı yıkıcı rekabetten kaçının!

Otobüsleri boş kaldırmamak adına il ve bölgesel bazda iş birlikleri yapın!

Bu zor günde firmaları rakip değil de ‘zor gün dostu’ olarak görün ve birlikte hareket edin! Çünkü kötü olacaksak hepimiz, iyi olacaksak da hepimiz iyi olacağız.

Verimliliği artırmanın en önemli yollarından birisi de, sefer optimizasyonudur; dolayısıyla sefer sayılarınızı doluluğa göre azaltıp çoğaltmalısınız!